Янгиликни таҳрирлаш: Miranda qoidasi

Сарлавҳа

Матн

Shaxsni ushlab turish chog&lsquo;ida unga huquqlari va ushlab turish asoslarining tushuntirilishi (&ldquo;Miranda qoidasi&rdquo;) xalqaro huquqda umumeʼtirof etilgan norma bo&lsquo;lib, surishtiruv, tergov va sud jarayonlarida qonun buzilishiga yo&lsquo;l qo&lsquo;ymaslikni taʼminlashda muhim ahamiyatga ega.
Shu maʼnoda, yangilangan Konstitutsiyamizning&nbsp;27-moddasida&nbsp;&ldquo;Shaxsni ushlab turish chog&lsquo;ida uning huquqlari va ushlab turilishi asoslari unga tushunarli tilda tushuntirilishi shartligi&rdquo;&nbsp;belgilandi.
&ldquo;Miranda qoidasi&rdquo; o&lsquo;z tarixiga ega. 1966-yilda jinoyat sodir etgan E.Mirandani hibsga olgan AQSH Arizona shtati politsiyasi uni so&lsquo;&shy;roq qilishdan avval gumonlanuvchi sifatida huquqlari tushuntirilmaganligi tufayli, keyinchalik uning aybga iqrorligi to&lsquo;g&lsquo;risidagi ko&lsquo;rsatmasi asosida chiqarilgan hukm AQSH Oliy sudida bekor bo&lsquo;lgan. &ldquo;Miranda qoidasi&rdquo;ga (ingl. Miranda warning) binoan shaxsni ushlab turish chog&lsquo;ida uning huquqlari va ushlab turilishi asoslari tushuntirilishi, ayblanuvchi ayblovning mohiyati va asoslaridan xabardor qilinishi, shuningdek, sukut saqlash huquqidan foydalanishi, jinoyat ishlarida o&lsquo;ziga qarshi guvohlik berishga majbur qilinmasligi, malakali yuridik yordam taʼminlanishini talab etiladi.
Ko&lsquo;pchilik fuqarolarimiz tergov organlari tomonidan kimdir qo&lsquo;lga olinganida, u nima uchun ushlanganini aytilmasligidan, aytilganida ham ushlash sabablari va aybnomaning asl maʼnosini tushunmasligidan shikoyat qiladilar. Odatda, ushlangan shaxs o&lsquo;z huquqlarini bilmagan sharoitda tergov organlari tomonidan aybiga iqrorlik ko&lsquo;rsatmalari berishga majburlanishi xavfi katta. Aynan protsessual ushlash vaqtida inson og&lsquo;ir ruhiy holatga tushadi va huquqiy yordamga ayniqsa muhtojdir, chunki u bunday murakkab vaziyatda&nbsp;jinoyatda aybdor yoki aybsizligini isbotlash majburiyati unga emas, aksincha,&nbsp;to&lsquo;liq tergov organlariga yuklatilganligini&nbsp;anglay olmaydi.
Muhimi, mazkur qoidaga ko&lsquo;ra, shaxsning huquqlari u yaxshi tushunadigan tilda tushuntirilishi va bu til aynan uning ona tili bo&lsquo;lishi shart bo&lsquo;lmay, shaxs odatda muloqot qiladigan va yaxshi tushunadigan&nbsp;til bo&lsquo;lishi talab etiladi. Shu nuqtayi nazaridan, ushbu qoida ushlangan shaxsga uning huquqlarini real taʼminlanishini kafolatlaydi va unga nisbatan tergov organlari tomonidan aldov, noto&lsquo;g&lsquo;ri maʼlumot berish va boshqa har qanday qonunga xilof usullarni qo&lsquo;llanilishini oldini oladi.
&ldquo;Miranda qoidasi&rdquo;ning mazkur talabi&nbsp;Ispaniya, Gretsiya, Niderlandiya, Xorvatiya, Sloveniya&nbsp;va boshqa bir qator davlatlar konstitutsiyalarida mustahkamlangan.
Ushbu qoidaning Konstitutsiyaga kiritilishi shaxsni&nbsp;asossiz ushlanishi, advokat ishtirokisiz yoki o&lsquo;ziga qarshi ko&lsquo;rsatma berishga majbur qilinishini oldini oladi. O&lsquo;z huquqlarini yaxshi bilgan va talab qiladigan insonlarga nisbatan tergov vaqtida zo&lsquo;ravonlik yoki qonunga xilof harakatlar qilish ehtimoli albatta keskin pasayadi.
Tuproqqal&rsquo;a tuman adliya bo`limi Yuridik xizmat ko`rsatish markazi boshlig&lsquo;i Iskandarov Xusin
&nbsp;

Image 1

Image 2

Image 3

Image 4

Категория

Сана

Тил

Статус