Жамият тараққиёти, давлатнинг иқтисодий ўсиши ва халқ фаровонлигининг таъминланиши қонун устуворлиги ҳамда адолат тамойилларига бевосита боғлиқдир. Мазкур тамойилларга раҳна солувчи энг хавфли иллатлардан бири коррупция ҳисобланади. Коррупция нафақат давлат органлари фаолиятига, балки иқтисодиёт, таълим, тиббиёт, тадбиркорлик ва аҳолининг давлатга бўлган ишончига ҳам салбий таъсир кўрсатади. Шу боис коррупция “тараққиёт кушандаси” деб бежиз аталмайди.
Бугунги кунда коррупцияга қарши кураш дунёнинг барча давлатлари учун долзарб вазифага айланган. Чунки коррупция жамият ривожланишини секинлаштиради, иқтисодий имкониятларни чеклайди ва адолатсизлик муҳитини юзага келтиради. Ҳар қандай давлатнинг келажаги ҳалоллик, шаффофлик ва қонун устуворлигига асосланиши лозим.
Коррупция — мансаб ёки хизмат ваколатидан шахсий манфаат йўлида фойдаланишдир. У пора олиш, таниш-билишчилик, мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш, давлат мулкини талон-торож қилиш каби кўринишларда намоён бўлади.
Айрим ҳолатларда одамлар коррупцияни “ишни тез битириш йўли” сифатида қабул қилишади. Бу эса жамиятда қонунга ҳурматсизликни шакллантиради ва коррупциянинг янада кенгайишига олиб келади.
Коррупция давлат ва жамият тараққиётига жиддий зарар етказади. Аввало, у иқтисодий ўсишни секинлаштиради. Чунки коррупция мавжуд жойда инвестиция муҳити ёмонлашади, ҳалол тадбиркорлар қийналади ва рақобат муҳити бузилади. Натижада мамлакат иқтисодиёти ривожланишдан орқада қолади.
Шунингдек, коррупция ижтимоий адолатга ҳам путур етказади. Пора берган шахснинг иши тез ҳал бўлиб, ҳалол инсонлар четда қолиши одамларда норозилик кайфиятини кучайтиради. Бу эса давлат органларига нисбатан ишончнинг пасайишига сабаб бўлади.
Таълим тизимидаги коррупция айниқса хавфлидир. Агар билим эмас, пул ҳал қилувчи омилга айланса, келажакда малакали кадрлар етишмайди. Бу эса бутун жамият тараққиётига салбий таъсир кўрсатади. Худди шунингдек, тиббиёт соҳасидаги коррупция инсон саломатлиги ва ҳаётига хавф туғдиради.
Коррупция қонун устуворлигини ҳам заифлаштиради. Қонун барча учун тенг амал қилмаса, жамиятда адолатсизлик кучаяди. Бу эса ҳуқуқбузарлик ва жиноятларнинг ортишига сабаб бўлади.
Коррупцияга қарши курашиш фақат давлат органларининг вазифаси эмас. Бу жараёнда бутун жамият фаол иштирок этиши лозим. Энг аввало, аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини юксалтириш муҳим аҳамиятга эга. Инсонлар пора бериш ҳам, пора олиш ҳам жиноят эканини чуқур англаб етишлари керак.
Шунингдек, давлат органлари фаолиятида шаффофликни таъминлаш коррупциянинг олдини олишда муҳим восита ҳисобланади. Электрон давлат хизматларини кенгайтириш, рақамли технологиялардан фойдаланиш инсон омилини камайтиради ва коррупция хавфини пасайтиради.
Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари назорати ҳам муҳим ўрин тутади. Матбуот ва журналистлар коррупция ҳолатларини ёритиш орқали жамиятда муросасиз муносабат шакллантиради.
Ёшларни ҳалоллик, ватанпарварлик ва адолат руҳида тарбиялаш ҳам коррупцияга қарши курашишнинг энг самарали йўлларидан бири ҳисобланади. Чунки келажак айнан ёшлар қўлида.
Хулоса қилиб айтганда, коррупция жамият ва давлат тараққиётига жиддий тўсқинлик қилувчи хавфли иллатдир. У иқтисодиётни заифлаштиради, адолат тамойилларини бузади ва халқнинг давлатга бўлган ишончини сусайтиради. Шу сабабли коррупцияга қарши курашиш ҳар бир фуқаронинг бурчи бўлиши лозим.
Тараққий этган ва адолатли жамият қуриш учун ҳалоллик, қонун устуворлиги ва масъулият тамойилларини мустаҳкамлаш зарур. Фақат коррупциядан холи жамиятгина ҳақиқий тараққиётга эриша олади.
Хоразм вилоят судининг судьяси
Исаков Зафар
