(суд қароридан ҳикоя)
Ҳикоядаги исмлар шартли. Воқеа суд қарорида баён этилган ҳолатлар асосида ёзилган.
2026 йилнинг 3 июли. Ёз кунларининг бири. Қишлоқ маҳалласидаги ҳовлилардан бирида — акасининг уйида — Шавкат гап орасида келини Дилноза ҳақида оғиз очди:
— Келинимиз уйига бегона эркакларни олиб кириб, улар билан ишқий муносабатда бўлиб юрганмиш…
Бу гапни у акаси ва синглисига айтди. Гапнинг ростлигини тасдиқловчи бирор асос ҳам, далил ҳам унда йўқ эди. Қаердадир, кимлардандир эшитган гап-сўзларга ишонди-ю, текшириб ҳам ўтирмади.
Сўз эса қушга ўхшайди: оғиздан чиқдими, учиб кетади. Бу гап ўша куниёқ Россия Федерациясида меҳнат қилиб юрган Дилнозанинг турмуш ўртоғига етиб борди. Эри хотинига қўнғироқ қилиб, ундан айнан шу гаплар ҳақида сўради.
Шу кундан Дилнозанинг ҳаёти остин-устун бўлди. Оилада жанжал чиқди. Маҳаллада шарманда бўлди. Турмуши бузилиш арафасига келиб қолди. Шаъни ва обрўсига путур етди. Ҳолбуки, айтилган гапларнинг бирортаси ҳам рост эмас эди.
Дилноза туман ички ишлар бўлими бошлиғи номига ариза ёзди. Суриштирув ўтказилиб, Шавкатга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 40-моддаси — туҳмат бўйича иш қўзғатилди ва судга юборилди.
* * *
2026 йилнинг 13 августи. Жиноят ишлари бўйича туман суди. Очиқ суд мажлиси.
Шавкат судья олдида бошини эгиб турарди. У айбига иқрор бўлди.
— Ҳа, 3 июль куни акамнинг уйида келиним ҳақидаги бу гапларни акам ва синглимга айтганман, — деди у. — Гап келинимнинг Россиядаги эрига ҳам етиб борган. Лекин айтган гапларимни тасдиқловчи бирор асос ва далилим йўқ. Бошқалардан эшитган гапларга ишониб, текширмасдан тарқатдим. Қилмишимдан чин дилдан пушаймонман. Келинимдан узр сўрадим. Бундай ишни бошқа такрорламайман. Тўрт нафар фарзандим бор, ҳозир вақтинча ишсизман. Менга енгилроқ жазо беришингизни сўрайман.
Кейин сўз жабрланувчига берилди. Дилноза ўрнидан турди.
— Эрим Россияда ишлайди, — деди у. — 3 июль куни у менга қўнғироқ қилиб, уйимга бегона эркаклар олиб кириб, улар билан юрганим ҳақидаги гапларни сўради. Бу гапларни унга қайинсинглим айтган экан, қайинсинглимга эса — Шавкат. Айтилган гаплар мутлақо асоссиз ва ёлғон. Шу туҳмат туфайли оиламда жанжал чиқди, маҳаллада шарманда бўлдим, турмушим бузилиш арафасига келди, шаънимга, обрўйимга путур етди. Шавкатга нисбатан қонуний чора кўрилишини сўрайман.
* * *
Суд ишдаги далилларни бирма-бир ўрганди: Шавкатнинг суд мажлисидаги иқрори, Дилнозанинг кўрсатуви, унинг ички ишлар бўлимига ёзган аризаси ва тушунтириш хати, телефондаги смс ёзишмаларнинг скриншоти, суриштирув давридаги тушунтириш хатлари. Далиллар бир-бирини тасдиқларди. Суд Шавкатнинг айби тўлиқ исботланган ва унинг қилмиши МЖтКнинг 40-моддаси билан тўғри малакаланган деб топди.
Конституцияга кўра, инсоннинг шаъни ва қадр-қиммати дахлсиздир. Ҳар бир фуқаро бошқа инсонларнинг ҳуқуқлари, шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилишга мажбур. Давлат қўллайдиган ҳар қандай чора эса мутаносиб бўлиши ва қонундаги мақсадга эришиш учун етарли бўлиши керак.
Жазо тайинлашда суд ҳуқуқбузарликнинг хусусиятини ва ижтимоий хавфлилик даражасини, Шавкатнинг шахсини, айбига иқрорлигини, пушаймонлигини, оилавий ва моддий аҳволини, қарамоғида тўрт нафар фарзанди борлигини ҳамда илгари маъмурий жавобгарликка тортилмаганлигини инобатга олди.
Қарор ўқиб эшиттирилди: Шавкат туҳмат ҳуқуқбузарлигини содир этган деб топилди ва унга базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма баравари — 8.240.000 сўм жарима тайинланди. Жарима давлат даромадига ундириладиган бўлди.
* * *
Суд зали бўшади. Бир оғиз гап учун тўрт нафар фарзанднинг отаси саккиз миллиондан ортиқ жарима тўлайдиган бўлди. Хорижда меҳнат қилаётган эр ва уни кутаётган аёл ўртасидаги ишонч эса ҳеч қандай жарима билан тикланмайдиган дарз кетди.
Аммо ҳар қандай жаримадан муҳимроқ бир ҳақиқат бор: оғиздан чиққан сўзни ортга қайтариб бўлмайди. Эшитганингизни текширмасдан айтишдан олдин, бу гап кимнингдир оиласини бузиши мумкинлигини бир лаҳза ўйлаб кўринг.
Муаллиф: Жиноят ишлари бўйича
Ҳазорасп туман суди
тергов судьяси Б.Олланазаров
